Tesise kabul, Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliği’nin Ek-4 Radyoizotopların Muafiyet Sınırları tablosunda yer alan radyonüklitlerle sınırlıdır.

Ek-4’teki aktivite ve aktivite konsantrasyon limitlerinin altında kalan kaynakların radyoaktif atık olarak teslim edilmesi gerekmez. Tesise kabul edilen atıklar için üst aktivite sınırı bulunmamakla birlikte yüzey dozu, kritiklik, gaz ve ısı çıkışı gibi diğer şartlar sağlanmalıdır.

Ücretlendirme, kaynağın üretim aktivitesine göre yapılır; teslim, başvuru veya kullanım dışı kalma tarihindeki bozunmuş aktivite esas alınmaz. Aktiviteyi gösteren lisans, üretim sertifikası, kaynak sertifikası veya analiz raporu teslim sırasında sunulmalıdır.

Paketlenmiş veya paketlenmemiş atıkların paket ya da orijinal zırh yüzeyindeki doz hızı hiçbir noktada 30 µSv/h değerini geçemez. Aşılması hâlinde atık üreticisi ve taşıyıcı firma ilave paketleme veya zırhlama yapmak zorundadır.

Beta kontaminasyonu 0,4 Bq/cm²’den az olmalıdır.

Alfa kontaminasyonu 0,04 Bq/cm²’den az olmalıdır.

Sınırları aşan yüzeyler temiz bir taşıma kabına yerleştirilmelidir.

Sertifikalı taşıma kaplarında zırhlama amacıyla kullanılan tüketilmiş uranyum (DU) ile eğitim ve araştırma amacıyla kullanılmış nükleer bileşikler hariç; kullanılmış yakıt, kritik olabilecek taze yakıt ve benzeri nükleer maddeler tesise kabul edilmez. Kabul edilebilen nükleer bileşikler, kritiklik güvenliğini sağlayan ve NDK tarafından onaylanan mahfaza sistemi içinde getirilmelidir.

Atığın ısı çıkışı paket veya orijinal zırha zarar vermeyecek düzeyde olmalıdır.

Üretilen gazlar şişme, patlama veya aşınma gibi hasara yol açmamalıdır.

Basınç artışı söz konusuysa otomatik basınç ayarlayan sistemler kullanılmalı; zararlı gazlar için ilave tedbir alınmalıdır.

Teslimden önce ilgili analizler tesise sunulmalıdır.

Kimyasal kirlilik içeren radyoaktif sıvılar uygun kimyasal kaplarda muhafaza edilmeli ve taşıma doz limitlerini sağlayacak biçimde zırhlanmalıdır.

Atık formu hava veya suyla yanıcı ya da patlayıcı reaksiyona girmemeli; kimyasal kararlılık atık üreticisi tarafından sağlanmalıdır.

Orta ve yüksek seviyeli atıklar için A sınıfı yanmaz malzeme kullanılmalıdır.

Düşük ve çok düşük seviyeli atıklar için en az B2 sınıfı malzeme kullanılmalıdır.

Parlama noktası 65 °C’nin altında olan malzemeler atıklarla birlikte kullanılmamalıdır.

Atıklar paketlenmiş veya orijinal zırhlı ve doz hızı koşullarını sağlayacak biçimde olmalıdır.

Ra-226 ve Am-241 içeren paratonerler ayrı paketlenmeli; Ra-226 paratonerleri 30 µSv/h sınırını sağlayan zırhlı sandık içinde olmalıdır.

Radyoaktif atıklar diğer tehlikeli madde sınıflarıyla birlikte veya yan yana paketlenemez ve taşınamaz.

Paket içindeki diğer malzemeler radyasyondan etkilenmemeli ve atığın özelliklerini değiştirmemelidir.

Zırhlama veya paketleme, kaynak adedinin belirlenmesini ve kaynağa erişimi imkânsız kılmamalıdır.

Kapalı kaynaklar bütünlüğü bozulmamış hâlde taşıma kabı veya cihazıyla teslim edilmelidir; bütünlüğü bozulan kaynaklar ilave zırhlanmalıdır.

Paket tipi ve taşıma indisi mevzuata uygun radyoaktif madde etiketiyle gösterilmelidir.

Paket ve sabitleme elemanlarıyla birlikte 3 ton ve üzeri NORM-TENORM veya yapay radyoizotoplarla kontamine malzemeler, kullanılmamış ve hasarsız ISO 20 veya ISO 40 feet konteyner içinde teslim edilmelidir. 3 ton altındaki kontamine malzemeler ise sızdırmaz, üstü açılabilir, sağlam ve hava koşullarına dayanıklı paketlerde taşınmalı; forklift çatalları için uygun boşluk bulunmalıdır.

Konteyner teslimlerinde her konteyner için 4 adet yeni Twistlock ve 2 adet Bridge Fitting sabitleme aparatı sağlanmalı; montaj atık teslim eden kuruluş tarafından tesis sahasında yapılmalıdır. İndirme, istifleme, vinç ve yetkin personel giderleri taşıyıcı firmaya aittir.

Kontamine hurdaların bulunduğu konteyner veya pakete çıplak/kapalı kaynak, paratoner, radyoaktif gösterge veya pusula gibi başka atıklar konulamaz. Eksik bildirim veya yanlış sınıflandırma durumunda ücretli uzmanlık hizmeti uygulanır.

Tıbbi jeneratörler tek seferde 10 adet ve üzerinde teslim edilecekse sağlam paletler üzerinde devrilmeyi önleyecek şekilde sarılı veya sabitlenmiş olmalıdır.

Radyoizotopların adı ve radyoaktiviteleri

Atığın fiziksel/kimyasal formu

Cihaz içindeyse cihaz türü, marka, model, seri numarası ve lisans bilgileri

Yüzey doz hızı ve taşıma indisi

Atık üreticisi kişi veya kuruluş bilgileri

Atığın oluştuğu işlem

Net ağırlık ve miktar

Zırhın DU içerip içermediği ve içeriyorsa miktarı

Radyoizotop, aktivite veya DU miktarı belirlenemiyorsa ücretli tanımlama ve ayrıştırma uzmanlık hizmeti alınır. Bilgilerin beyanla verilmesi mümkün olsa da paketteki miktar tesis personeli tarafından tespit edilebilir olmalıdır. Marka, model, seri numarası ve kaynak bilgilerini örten yağ, toz, çimento veya boya gibi tabakaların temizlenmesi için de uzmanlık bedeli uygulanabilir.

Mevzuata uygun taşıma paket tipi seçilmelidir.

3 ton ve üzeri teslimlerde sağlam ISO 20 veya 40 feet konteyner kullanılmalı ve kapasite aşılmamalıdır.

Sıvı, toz ve gaz gibi dağılabilir formlar önce en fazla 1 m³’lük sızdırmaz paketlere alınmalıdır.

Yoğunluğu 1 g/cm³ ve altındaki formlar sızdırmaz plastik kap veya bigbag ile; daha yoğun malzemeler sızdırmaz metal kapla paketlenmelidir.

Toprak, kum, moloz ve cüruf gibi malzemeler sızdırmaz varil veya sertifikalı bigbag içinde konteynere konulmalıdır.

Hurda boru, sistem, makine ve benzeri dağılmayan parçalar doğrudan konteynere yerleştirilebilir.

Kantar fişi veya irsaliye teslim edilmeli; tesis kantarı ölçümü esas alınır.

Paket içi boşluk azami %10 olacak şekilde azaltılmalıdır.

İç içe kaplarda sızıntı olmamalı; kırılgan kaplar şok direnci sağlayan desteklerle korunmalıdır.

Atık Paket Dayanımı ve Kalite Kontrol

Paket büzülme, genleşme, gaz veya partikül üretimi gibi bozunmalara uğramamalıdır.

Radyoaktif Maddelerin Güvenli Taşınması Yönetmeliği kapsamındaki testlerden geçtiğine ilişkin sertifika bulunmalıdır.

Sulu ortamlara dirençli ve mekanik olarak kararlı olmalı; en az 10 MPa basınca dayanmalıdır.

Paket özellikleri TSE, UN, CE veya benzeri belgelerle doğrulanmalıdır.

Atık teslim eden kişi/kuruluş ve taşıyıcı NDK tarafından yetkilendirilmiş olmalıdır.

Kaynak lisansı, üretim sertifikası, analiz raporu, taşıma lisansı, ADR ve SRC 5 Sınıf 7 belgeleri eksiksiz olmalıdır.

Etiketleme, paketleme ve taşıma mevzuata ve RSGD-KLV-035 kılavuzuna uygun yapılmalıdır.

Koşullara uygun olmayan atıklar RAİT uzmanlarının değerlendirmesiyle geçici depolamaya alınabilir veya kabul edilmeden geri gönderilebilir. Geçici depolama hâlinde hizmet başvurusu yapılır ve koşullar sağlanıncaya kadar ücretli olarak muhafaza edilir.

Tesise gelen paketlerin mevzuat, etiket, doz hızı, kontaminasyon, tanımlama, istifleme, iç yerleşim ve dayanım şartları kontrol edilir. Ölçümler kalibrasyonlu cihazlarla, fiziksel koşullar gözle muayene ile, sertifika gerektiren hususlar ise ibraz edilen belgelerle değerlendirilir.

Uygun olmayan paketler tesis imkânları çerçevesinde ilave zırhlama, paketleme, etiketleme, ölçüm veya tanımlama ile uygun hâle getirilebilir. Bu işlemler için 1 uzman/1 gün biriminden başlayan uzmanlık bedeli alınır. İmkân yoksa geçici depolama uygulanır veya atık geri gönderilir; geri gönderme durumu NDK’ya bildirilir.