TENMAK& ODTÜ İVMER İşbirliği
RADNEXT 2030, Avrupa Birliği Horizon Europe programı kapsamında hayata geçirilen, radyasyon etkileri ve testlerine odaklanmış bir uluslararası ekosistemdir. Proje; uzay, havacılık, otomotiv ve savunma sanayii gibi yüksek teknoloji gerektiren sektörlerin malzeme ve elektronik bileşen bazlı radyasyon testi ihtiyaçlarını karşılamayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda, endüstriyel paydaşlar ile akademik araştırma gruplarını Avrupa’nın en yetkin radyasyon test tesisleriyle bir araya getirmekte, farklı disiplinler arasındaki deneyim aktarımıyla radyasyonun malzeme üzerindeki etkilerini tanımlamada küresel iş birlikleri sağlamaktadır.
ODTÜ İVMER, RADNEXT 2030’un temelini oluşturan RADNEXT projesine ilk aşamada "kullanıcı" olarak dahil olmuştur. YRM (Yerli Radyasyon Monitörü) projesi kapsamında geliştirilen radyasyon monitörünün kritik elektronik bileşenlerinin dayanıklılık testleri, bu sürecin ilk ayağını oluşturmuştur. ODTÜ İVMER tarafından TENMAK iş birliğinde Proton Hızlandırıcı Tesisi’nde (PHT) kurulan ve işletilen ODTÜ Saçılmalı Demet Hattı (ODTÜ-SDH) üzerinde gerçekleştirilen 15 ve 30 MeV enerjili proton testleriyle başlayan süreç, RADNEXT projesinin sunduğu Transnational Access (TA) programı sayesinde uluslararası boyuta taşınmıştır. Bu kapsamda yapılan başvuruların kabul edilmesiyle; 17 Temmuz 2024’te Belçika UCLouvain tesisinde 60 MeV protonlarla ve ardından 3 Haziran 2025 tarihinde Hollanda’daki UMCG-PARTREC tesisinde 150 ve 190 MeV yüksek enerjili protonlarla gerçekleştirilen Tekil Olay Etkisi (SEE) testleri, RADNEXT desteğiyle başarıyla tamamlanmıştır.
Elde edilen bilimsel çıktılar; bir uluslararası makale, bir konferans bildirisi ve iki poster sunumu ile bilim dünyasıyla paylaşılmış ve tüm test sonuçları raporlanarak RADNEXT veri tabanına işlenmiştir. Bu başarılı grafik neticesinde, 2025 yılında Caen Ganil’de düzenlenen G-RADNEXT Çalıştayı'nda, Prof. Dr. M. Bilge Demirköz, RADNEXT desteğiyle yürütülen çalışmaların sonuçlarını ve bir kullanıcı olarak deneyimlerini aktarmak üzere "Keynote Speaker" (Davetli Konuşmacı) olarak davet edilmiştir.
Yıllara yayılan bu yakın iş birliği ve operasyonel tecrübe, ODTÜ İVMER’in projedeki konumunu bir üst seviyeye taşımıştır. RADNEXT 2030 projesiyle birlikte, ODTÜ İVMER tarafından TENMAK iş birliği ile PHT’de kurulan ve işletilen ODTÜ-SDH’nin, proje kapsamındaki resmi proton test tesislerinden biri olarak sisteme dahil edilmesine karar verilmiştir. Bu stratejik ortaklık, 6-7 Mayıs 2026 tarihlerinde İtalya’nın Frascati kentinde düzenlenen G-RADNEXT Çalıştayı’nda uluslararası kamuoyuna resmen duyurulmuştur.
ODTÜ İVMER tarafından TENMAK iş birliği ile PHT’de kurulan ve işletilen ODTÜ-SDH’nin RADNEXT 2030 sistemine bir "Tesis Sağlayıcı" olarak katılması; tesisin uluslararası kullanıcı ağını genişletecek, Türkiye’nin uzay radyasyonu ve malzeme bilimi alanındaki küresel bilinirliğini artıracak ve yerli bilimsel çalışmalarla uluslararası projeler arasında köprü görevi görecektir.
